Lan tỏa sản xuất hữu cơ

Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật từng là thói quen phổ biến của không ít nông dân. Việc phun xịt thiếu kiểm soát, không tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” không chỉ làm gia tăng tồn dư hóa chất trên nông sản mà còn gây ô nhiễm đất, nước và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sản xuất lẫn người tiêu dùng.

Trước sức ép ngày càng lớn từ thị trường về điều kiện an toàn thực phẩm, nông nghiệp Đà Nẵng đang chuyển mình rõ nét theo hướng giảm hóa chất, tăng canh tác hữu cơ, sinh thái.

Vườn sản xuất rau quả hữu cơ hiệu quả của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Nông trại xanh (thôn Bích Tân, xã Tam Xuân, TP Đà Nẵng) là minh chứng sống động cho sự chuyển mình mạnh mẽ đó. Trên diện tích 3ha, Hợp tác xã sản xuất rau, quả khép kín, ứng dụng công nghệ cao, sử dụng các biện pháp canh tác mới để phòng ngừa các yếu tố ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng của cây trồng.

Cùng với quản lý tổng hợp sinh vật gây hại, Hợp tác xã ưu tiên quản lý dinh dưỡng đất, nước, điều chỉnh, lách tránh tác động của yếu tố môi trường bất lợi, ghi chép, rút kinh nghiệm và áp dụng tiến bộ kỹ thuật canh tác mới.

Hợp tác xã chủ yếu sử dụng phân trùn quế để bón cho cây trồng, giúp tăng sức đề kháng tự nhiên. Nếu xuất hiện dấu hiệu sâu bệnh, Hợp tác xã không dùng thuốc hóa học mà chuyển sang các chế phẩm sinh học như nấm Trichoderma, vi khuẩn BT để xử lý, sau đó phun đồng loạt ở các khu trồng trọt để phòng bệnh chung. Riêng trong khu nhà kính, hệ thống bẫy dính, bẫy màu được bố trí đồng loạt nhằm thu hút và kiểm soát côn trùng gây hại theo hướng thân thiện với môi trường.

Với cách sản xuất này, mỗi ngày Hợp tác xã cung ứng khoảng 100kg rau quả sạch ra thị trường. Bà Nguyễn Thị Thùy, Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Nông trại xanh cho biết, nguyên tắc canh tác hữu cơ của đơn vị là giảm chi phí đầu vào, "nói không" với hóa chất độc hại, giảm phát thải khí nhà kính.

Không chỉ rau màu, tư duy làm nông sạch còn lan tỏa sang lĩnh vực cây ăn quả. Hơn 3 năm qua, chị Đỗ Thị Thanh Thúy (phường Hòa Xuân) đã xây dựng thành công mô hình trồng ổi hữu cơ trên diện tích 5.000m² với khoảng 600 gốc (ổi lê Đài Loan, ổi ruby ruột đỏ...).

Chị Thúy tuyệt đối không dùng thuốc bảo vệ thực vật sâu hóa học, chỉ bón phân chuồng ủ hoai và tự chế dung dịch tỏi, sả để phòng sâu bệnh. Nhờ cách trồng gối đầu, vườn ổi cho thu hoạch liên tục khoảng 500kg mỗi tháng, bán với giá cao từ 30.000 - 40.000 đồng/kg, mang lại thu nhập ổn định và trên hết là tạo niềm tin vững chắc từ khách hàng.

Khuyến khích áp dụng IPM, IPHM

Xu hướng canh tác hữu cơ, an toàn cũng đang dần được mở rộng và nâng lên ở các hợp tác xã có quy mô lớn. Tại Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất và Kinh doanh tổng hợp Hòa Tiến 1 (xã Hòa Tiến), bài toán kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật trên cánh đồng lớn đang được giải quyết rất triệt để.

Ông Ngô Văn Sinh, Giám đốc Hợp tác xã cho biết, hiện Hợp tác xã có 23,5ha lúa canh tác theo hướng hữu cơ, tuyệt đối không dùng thuốc diệt cỏ hay thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Đối với các diện tích lúa truyền thống còn lại, Hợp tác xã cũng áp dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

“Chúng tôi chỉ can thiệp bằng thuốc sinh học theo tiêu chuẩn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) khi lúa ngậm sữa bị nhiễm rầy nâu nặng. Còn bình thường, gần 2 năm nay cánh đồng không hề có dịch hại nặng nên không phải xịt thuốc”, ông Sinh chia sẻ.

Song song với thay đổi phương thức canh tác, Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất và Kinh doanh tổng hợp Hòa Tiến 1 đặc biệt chú trọng xử lý chất thải nông nghiệp. Theo đó, cứ dọc tuyến kênh mương khoảng 100 mét (phục vụ cho 2 lô ruộng), Hợp tác xã phối hợp với Hội Nông dân xã bố trí một bể chứa bê tông để thu gom chất thải rắn nguy hại. Hằng tháng, đội vệ sinh sẽ đi thu gom để xử lý tập trung, tuyệt đối không để tình trạng vứt bỏ vỏ chai thuốc trên đồng ruộng hay dưới mương nước như trước kia.

Theo bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng, Thành phố đã và đang đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng nồng độ, đúng lúc, đúng cách. Đồng thời khuyến khích chuyển sang sản xuất hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, ứng dụng các chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM).

Cùng với đó, việc sử dụng phân bón hữu cơ từ phụ phẩm nông nghiệp và các chế phẩm sinh học, thảo mộc được khuyến khích nhằm tạo ra sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường. Công tác kiểm tra, giám sát kinh doanh và sử dụng vật tư nông nghiệp cũng được tăng cường, bảo đảm tuân thủ quy định, không để xảy ra tình trạng sử dụng thuốc ngoài danh mục, không rõ nguồn gốc.

Thay đổi tập quán sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không chỉ nâng cao chất lượng nông sản mà còn trực tiếp bảo vệ sức khỏe con người và môi trường. Đây là hướng đi tất yếu để Đà Nẵng phát triển nền nông nghiệp xanh, sinh thái, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo Lan Anh/ NNVN