Vụ đông xuân 2025 - 2026, tại xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng, mô hình thâm canh giống lúa thuần OM468 do Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã phối hợp với Công ty TNHH ThaiBinh Seed - Miền Trung - Tây Nguyên (trực thuộc Công ty cổ phần Tập đoàn Thai Binh Seed) triển khai đã mang lại kết quả đáng chú ý khi đạt năng suất khoảng 11 tấn/ha, cao hơn nhiều giống lúa đang canh tác tại địa phương.

Điều đáng nói, kết quả này đạt được trong bối cảnh sản xuất lúa tại địa phương đối mặt không ít khó khăn: Thời tiết diễn biến thất thường, sâu cuốn lá xuất hiện từ giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng, trong khi tình trạng nông dân giữ giống từ vụ trước khiến chất lượng giống suy giảm, phát sinh sâu bệnh nhiều hơn.

Trong điều kiện đó, giống lúa OM468 cho thấy khả năng thích nghi và chống chịu khá tốt. Mô hình được triển khai trên diện tích 0,3ha tại thôn Phú Thịnh, xã Quảng Phú, hộ dân tham gia là ông Phạm Văn Sỹ. Theo đánh giá của cán bộ kỹ thuật và người dân, giống lúa này có tỷ lệ nảy mầm trên 95%, sinh trưởng khỏe, bộ lá xanh, cứng cây, ít sâu bệnh hại.

Ông Phạm Văn Sỹ cho biết, giai đoạn đầu cây lúa phát triển chưa thực sự nổi bật, nhưng sau lần bón phân thứ hai, ruộng lúa bật mạnh, đẻ nhánh nhanh và phát triển đồng đều. Đặc biệt, dù hầu như không sử dụng thuốc phòng trừ sâu bệnh nhưng ruộng lúa vẫn ít xuất hiện sâu đục thân và các loại rầy gây hại.

“Bông lúa to, dài, hạt chắc và mẩy hơn nhiều giống khác. Dù tỷ lệ đẻ nhánh không quá cao nhưng hạt rất chắc nên năng suất vẫn vượt trội”, ông Sỹ nhận xét.

Trong bối cảnh ngành lúa gạo đang hướng tới giảm chi phí đầu vào, tăng hiệu quả sản xuất và thích ứng biến đổi khí hậu, những giống lúa có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt như OM468 đang được nông dân quan tâm nhiều hơn. Thực tế cho thấy, một giống lúa không chỉ cần năng suất cao mà còn phải giúp giảm áp lực thuốc bảo vệ thực vật và hạn chế rủi ro trong điều kiện thời tiết cực đoan.

Theo đánh giá của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Quảng Phú, giống lúa OM468 rất phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương. Giống có thời gian sinh trưởng thích hợp, trổ nhanh, bông dài, tỷ lệ hạt chắc cao, chất lượng gạo ngon. Đây là những yếu tố quan trọng để địa phương xem xét bổ sung vào cơ cấu giống trong các vụ tiếp theo.

Mô hình còn cho thấy hiệu quả trong chuyển giao kỹ thuật sản xuất cho nông dân. Trong quá trình triển khai, cán bộ kỹ thuật thường xuyên bám ruộng, hướng dẫn quy trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và theo dõi sinh trưởng cây lúa. Nông dân tham gia mô hình cũng chủ động áp dụng kỹ thuật mới, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác.

Theo Công ty TNHH ThaiBinh Seed - Miền Trung - Tây Nguyên, việc khảo nghiệm các giống lúa mới tại Tây Nguyên là cần thiết trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu. Những giống thích nghi tốt, năng suất cao, chất lượng ổn định sẽ giúp nông dân đa dạng lựa chọn, tránh phụ thuộc vào một vài giống truyền thống đã thoái hóa sau nhiều năm canh tác.

Thực tế tại Quảng Phú cũng phản ánh xu hướng chung ở nhiều vùng sản xuất lúa hiện nay. Không ít nông dân vẫn giữ thói quen sử dụng lại giống của vụ trước nhằm tiết giảm chi phí. Tuy nhiên, việc này khiến chất lượng giống giảm dần, khả năng chống chịu sâu bệnh kém và năng suất không ổn định. Vì vậy, việc đưa các giống mới có bản quyền, được chọn tạo và kiểm soát chất lượng tốt vào sản xuất đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Trong chiến lược phát triển giống lúa tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên, ThaiBinh Seed đang từng bước mở rộng các mô hình trình diễn để đánh giá tính thích nghi của từng giống theo điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng từng vùng. Cách làm này không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thiện quy trình kỹ thuật mà còn tạo niềm tin cho nông dân thông qua hiệu quả trực quan trên đồng ruộng.

Với kết quả bước đầu của mô hình trình khảo nghiệm diễn tại Quảng Phú, giống lúa OM468 cho thấy tiềm năng trở thành một trong những giống lúa đáng chú ý cho sản xuất hàng hóa ở Tây Nguyên. Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, những giống lúa vừa đạt năng suất cao vừa giảm áp lực sâu bệnh sẽ là lời giải quan trọng cho bài toán hiệu quả kinh tế và phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo Tuấn Trần/ NNVN