Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định nhiệm vụ ưu tiên phát triển nền nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và chuyển đổi số toàn diện. Để làm rõ lộ trình hiện thực hóa mục tiêu này, Báo Nông nghiệp và Môi trường đã trao đổi với ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị.

Tạo dựng "giá trị xanh” bền vững

Quảng Trị là vùng đất "túi mưa, chảo lửa", thường xuyên đối mặt với thiên tai khắc nghiệt và biến đổi khí hậu cực đoan. Trong bối cảnh đó, ngành nông nghiệp tỉnh đã và đang làm gì để bứt phá, thúc đẩy phát triển bền vững như kỳ vọng của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh, thưa ông?

Ông Trần Quốc Tuấn: Thiên tai khắc nghiệt từ lâu được xem là “đặc sản” của Quảng Trị. Tuy nhiên, thay vì bị động ứng phó, địa phương đã lựa chọn hướng đi chủ động thích nghi, từng bước vượt lên bằng tư duy đổi mới, đột phá. Tinh thần này cũng được cụ thể hóa trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030 với định hướng chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, lấy kinh tế xanh và chuyển đổi số làm động lực phát triển.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm: quy hoạch lại các vùng sản xuất hàng hóa tập trung theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, ưu tiên các mô hình hữu cơ, tuần hoàn nhằm nâng cao giá trị gia tăng. Đồng thời chú trọng khơi thông nguồn lực thông qua liên kết chuỗi giá trị giữa “4 nhà”, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt, kết nối thị trường.

Đặc biệt, định hướng phát triển nông nghiệp của tỉnh không chỉ dừng lại ở việc gia tăng năng suất mà đang chuyển mạnh sang tạo dựng những "giá trị xanh” bền vững trên từng đơn vị diện tích, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường bền vững.

Vượt qua thách thức, Quảng Trị đã xây dựng được những vùng thâm canh hữu cơ hiệu quả. Xin ông chia sẻ cụ thể hơn về những con số “biết nói” và hiệu quả mà mô hình này mang lại cho bà con nông dân?

Ông Trần Quốc Tuấn: Những năm gần đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng TrỊ đã chỉ đạo quyết liệt các đơn vị chuyên môn phối hợp cùng chính quyền địa phương và các doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Quế Lâm, Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị (SEPON Group), Tổng Công ty Nông nghiệp Quảng Bình... để lan tỏa tư duy sản xuất sạch.

Đến nay, Quảng Trị đã nâng tổng diện tích cây trồng theo các tiêu chuẩn bền vững lên gần 2.800ha. Trong đó, diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ đạt trên 1.200ha. Đặc biệt, chúng tôi đã có trên 1.000ha được các cơ quan có thẩm quyền cấp chứng nhận hữu cơ, gồm gần 230ha lúa, 100ha hồ tiêu, 53ha dược liệu và 32ha cây ăn quả. Hiện hơn 200ha khác đang trong quy trình thẩm định để cấp chứng nhận hữu cơ trong năm nay.

Ngoài diện tích được cấp chứng nhận hữu cơ, các địa phương cũng đang đẩy mạnh sản xuất theo hướng hữu cơ với quy mô gần 1.000ha lúa và 150ha canh tác tự nhiên. Nhiều mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, đảm bảo an toàn thực phẩm tại các đơn vị như HTX Sản xuất - Kinh doanh - Dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất (xã Trường Ninh), HTX Sản xuất - Kinh doanh - Dịch vụ nông nghiệp Thủy Đông (xã Gio Linh)... đang hoạt động rất hiệu quả.

Thực tế chứng minh sản xuất theo các tiêu chuẩn không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường mà còn giúp nông sản Quảng Trị rộng đường xuất khẩu. Hiệu quả kinh tế từ các mô hình này cao hơn sản xuất truyền thống từ 20 - 30%, giúp nông dân tự tin làm giàu trên mảnh đất quê hương. Đáng nói hơn, nông dân đã bắt kịp và thay đổi tư duy, áp dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp để có hiệu quả kinh tế cao.

Mục tiêu 35.000ha lúa phát thải thấp

Một dấu ấn mới của nông nghiệp Quảng Trị trong phát triển nông nghiệp xanh là việc sản xuất lúa giảm phát thải. Ông có thể cho biết lộ trình triển khai và những kết quả ban đầu của dấu ấn này?

Ông Trần Quốc Tuấn: Sản xuất lúa giảm phát thải là nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực trồng trọt nhằm hiện thực hóa cam kết “Net Zero” của Chính phủ. Chúng tôi đang thực hiện Kế hoạch số 2636/KH-UBND ngày 31/12/2025 về Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035.

Theo đó, ngành nông nghiệp đã phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ tổ chức gần 20 lớp đào tạo cho cán bộ xã, HTX và nông dân tại 13 xã trọng điểm áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ (AWD). Trong vụ đông xuân 2025 - 2026, diện tích thực hiện mô hình là 6.000ha, đạt 100% kế hoạch.

Chúng tôi đã lắp đặt 180 ống đo mực nước trên các cánh đồng của 13 xã tham gia dự án để chủ động điều tiết nước và đánh giá hiệu quả. Hiện cây lúa đang giai đoạn trổ - chín sữa, sinh trưởng rất tốt, hứa hẹn bội thu cả về năng suất lẫn giá trị môi trường. Bên cạnh đó, bà con nông dân đã bắt đầu làm quen với việc đo mực nước để giảm phát thải - một khái niệm vốn rất xa lạ trước đây.

Thành công từ các cánh đồng thực nghiệm này là tiền đề quan trọng để Quảng Trị hướng tới mục tiêu thực hiện 35.000ha lúa phát thải thấp vào năm 2035. Chúng tôi không chỉ dừng lại ở kỹ thuật canh tác mà sẽ tiến tới mục tiêu cấp chứng chỉ carbon cho lúa gạo, giúp nông sản địa phương thâm nhập sâu vào các thị trường cao cấp, khẳng định vị thế của nền nông nghiệp trách nhiệm và bền vững.

Quảng Trị sẽ thực hiện những giải pháp đột phá nào để nền nông nghiệp bứt tốc trong giai đoạn 2026 - 2030, thưa ông?

Ông Trần Quốc Tuấn: Định hướng xuyên suốt được xác lập cho hành trình tới đây là “Nông nghiệp xanh - Sản phẩm sạch - Giá trị vàng”. Quảng Trị kiên định mục tiêu không chạy đua theo số lượng mà dồn toàn lực tập trung vào chiều sâu chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành nông nghiệp tỉnh đang triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp đột phá như tập trung mở rộng diện tích nông sản giảm phát thải với mục tiêu đạt 10.000ha ngay trong năm 2026, hướng tới diện tích 35.000ha vào năm 2035, trong đó lúa 30.000ha, các nông sản chủ lực khác như hồ tiêu, cà phê, dược liệu 5.000ha. Đồng thời hướng tới thực hiện định vị thương hiệu nông sản phát thải thấp cho các sản phẩm chủ lực như gạo hữu cơ, cà phê Khe Sanh, hồ tiêu Cửa Tùng... gắn với bộ tiêu chuẩn carbon khắt khe…

"Quảng Trị tập trung thúc đẩy số hóa toàn diện thông qua bản đồ số nông nghiệp tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để quản lý vùng trồng và dự báo rủi ro thiên tai. Đồng thời huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp đầu tàu nhằm đẩy mạnh chế biến sâu, gắn kết sản xuất của bà con nông dân vào mạng lưới cung ứng toàn cầu, chuyển hóa tiềm năng đất đai thành giá trị kinh tế bền vững.

Với sự đồng lòng của toàn hệ thống chính trị và bà con nông dân, tôi tin rằng nông nghiệp xanh sẽ trở thành biểu tượng mới của một Quảng Trị hiện đại và bền vững:.

(Ông Trần Quốc Tuấn).

Xin cảm ơn ông!

Theo Tâm Phùng/ NNVN